Mustafa CAN
Muhafazakârlık katı bir ideoloji olmaktan ziyade bir “değerler bütünüdür.” İdeoloji gibi akıldan çıkmaz, hayatın içinden çıkar. Ancak Hayek muhafazakârlığı da liberalizm ve sosyalizm gibi ideoloji olarak sayar. Bu nedenle muhafazakârlığa esnek bir ideoloji olarak da bakılabilir. Değişimden yanadırlar ancak temel değerlerin muhafaza edilmesini isterler. Gerçekçi ve gelişmeci değişim de zaten temel değerlerin korunarak teknik ve teknolojik unsurların yenilenmesidir.
 
Muhafazakârlığın Temel Prensipleri:
1. Süreklilik arz eden ahlâkî bir düzenin devamı: İnsan tabiatı, yani fıtrat değişmediği için ahlâki değerler de değişmezler. Değişirse buna ahlaksızlık adı verilir. Toplumsal ve bireysel pek çok meselelerin temelinde ahlak gerçeği vardır. Ahlakı bozuk olan bir toplum ne kadar liberal ve demokrat olursa olsun bozuk ve kötü bir toplum olacaktır.

2. Muhafazakârlar teâmüllere ve geleneklere inanırlar. Ailede ve toplumda huzur ve güveni sağlayan ve insanları bir arada tutan adet ve geleneklere olan bağlılıklarıdır. Devamlılığı sağlayan budur. Devamlılık ve süreklilik olmazsa hayat anlamını yitirir. Hayata anlam katan şey manevi ve moral değerlerdir ki bunların en önemlileri de geleneklerdir. Geleneklere karşı savaş açan devrimciler değişimi kanla ve baskı ile sağlamış ve geleneklerin bir kısmını yıkmışlardır; ancak bu toplumun huzur ve güvenini bozmuş ve anarşiye zemin hazırlamıştır.

3. Muhafazakârlar “İhtiyat” prensibini kabul ederler. Bu nedenle değişime ani karar vermezler. Geçici faydalarına ihtiyatla bakarlar ve gelecekteki muhtemel kötü sonuçlarını da dikkate almak gerektiğini savunurlar. Onlara göre “Acele işe şeytan karışır ve Takdir-i ilâhi yavaş tecelli eder.” İnsanlık karmaşık bir toplum olduğu için bütün insanların temel ihtiyaçları düşünülmeli belli bir kesime bakarak hareket edilmemeli ve radikal kararlar alınmamalıdır. Daima esnek ve kapsamlı hareket edilmelidir. Zira hem insan yapısı hem de çevre şartları daima değişiklik arz eder ve bunu önceden tam olarak kestirmek zordur. » Read more: Muhafazakarlığın Temel Prensipleri